EA’in 90lardaki simülasyon furyasında Jane’s in adını kullanarak çıkarttığı oyunların listesi sırasıyla şöyle:

  1. 1996 – Jane’s ATF: Advanced Tactical Fighters
  2. 1996 – Jane’s AH-64D Longbow
  3. 1997 – Jane’s USNF ’97: U.S. Navy Fighters
  4. 1997 – Jane’s 688(i): Hunter / Killer
  5. 1997 – Jane’s Longbow 2
  6. 1998 – Jane’s WW2 Fighters
  7. 1998 – Jane’s F-15
  8. 1998 – Jane’s IAF: Israeli Air Force
  9. 1999 – Jane’s Fleet Command
  10. 1999 – Jane’s USAF: U.S. Air Force
  11. 1999 – Jane’s F/A-18

Liste sırf bu kadar değil aslında, ek görev paketleriyle toplama oyun bundlelarını listeye dahil etmedim.

90’ların başından ortasına kadar EA kendi çapında zaten tomarla simülasyon çıkartmıştı, ancak 90’lar ortasında Jane’s gibi prestijli bir ismi kullanarak daha fazla ilgi çekmek istemiş olmaları normal, neticede EA video oyunlarını endüstriyel bir sektöre dönüştürerek tek başına yok etmeyi becermiş olan bir firma. 2000lerin başından itibaren EA ciddi simülasyon oyunları piyasasından tamamen duygusal nedenlerle çekildi çünkü oyunlara yaptıkları yatırımın kar olarak geri dönüşü artık tatmin edici olmaktan uzaktı, neticede bebelere balon shooterların maliyeti inerken ve satış rakamları almış başını giderken finansal açıdan simülasyonlar gibi çok maliyet gerektiren ama artık eskisi kadar, daha doğrusu shooterlara oranla iyi satmayan oyunlara yatırım yapmanın bir anlamı haliyle -onlar için- kalmamış.

Benim açımdan bu oyunların ya da simülasyonların anlamı çok büyük çünkü çocukluğum, hatta bir çok arkadaşımla beraber çocukluğumuz, bu oyunlarla geçti. Bir yönden şanslıyız çünkü artık bu tip bir eğlence yok ve biz o zamanları gördük ve bizzat yaşadık, bir yönden de şanssısız çünkü eskiyi aramaya başladı mı insan bir kere, şimdiki zamanda bu oyunların yerine geçmeyi bıraktım yakınından dahi geçecek hiç bir şey yok piyasada…

Yazının esas konusu aslında girişte verdiğim listedeki oyunların intro videoları. Listedeki tüm oyunların introlarını internette yok. Saydığım bütün oyunlar bende olmasına rağmen, giriş ve oyun içi videoları kaydetmek epey bir mesele çünkü oyunlar çok eski oldukları için artık günümüz işletim sistemlerine/donanımlarına

  • Ya hiç kurulmuyorlar.
  • Kurulsalar bile düzgün çalışmıyorlar.
  • Çalışsalar da videoları elde etmek / kaydetmek mümkün değil çünkü ya tamamen kendilerine özgü formatlardalar ya da dışarıya kolayca aktarılabilecek bir formatta değiller.

Bulabildiğim videoların hepsini sırayla izlemek isterseniz youtube listesi burada: http://www.youtube.com/view_play_list?p=A1034BC45BF0C4AA

Jane’s AH-64D Longbow

EA’e çalışan Origin Skunkworks (önce Austin Texas ardından Baltimore) Stüdyosunun geliştirdiği AH-64D Apache Longbow helikopter simülasyonu. Askeri simülasyon oyunları genelde ikiye ayrılır

  1. Study simulations – tek bir aracın olabildiğince detaylı ve derin modellenmesi.
  2. Survey simulations – birden fazla aracın yüzeysel olarak ama yinede inandırıcı bir biçimde modellenmesi.

Origin Skunkworks EA için study simler üretmiş hep, AH-64D Longbow’da bunlardan ilki. O dönemin pc donanım imkanlarıyla son derece derin, öğrenmesi zaman alan, zaten o yüzden de son derece zevkli olan bir oyundu. Fazla oynamadım o yüzden de detaylı bir anlatım yapamam.

Videoya yorum: O zamanlar için CGI kalitesinin manyak olduğunu, introyu ilk izlediğimde bir tarafımın düştüğünü söyleyebilirim. Intro’nun bir başka güzelliği de sondaki görüntüyle oyunun ana menüsüne giriş yapar, daima çok hoşuma gitmiştir.

Jane’s USNF ’97

EA’in kendisi tarafından geliştirilen çok eğlenceli bir survey simülasyon oyunuydu. Amerikan donanmasına (U.S. Navy) ait F-4, F-8, F-14 gibi uçaklarla Vietnam döneminden itibaren uçulabilen çeşitli gerçek ve kurgu senaryoları vardı. Oyun içi pilot ve yardımcı pilot seslendirmeleri çok tatlıydı, uçağı zorlayınca yardımcı pilot önce küfür eder, sonra da devam ederse kusabilirdi (1997 model oyundaki detay…).

Videoya yorum: Jane’s in en beğendiğim intro videolarından bir tanesi. Elektro gitar ağırlıklı ve CGI olmayıp gerçek görüntülerin kullanıldığı giriş videolarının da ilki – hatta belkide simülasyon oyunlarında bu açıdan bir ilktir- araştırmak lazım, haliyle internetin olmadığı o zamanlarda bu tip şeylerle ilk defa karşılaşmanın yarattığı gaz faktörü çok yüksek.

USNF ’97’nin Vietnam savaşı senaryosunun giriş videosu bu, başlı başına bir oyun değil.

Videoya yorum: 45 saniye kadar Nixon’ın asık suratına katlandıktan sonra Kuti beğenmese bile bence en bomba Jane’s videosudur. Müzikten biraz anlayan birisine videoyu izletmeyin ama dinletin, kesinlikle 70ler veya Vietnam döneminden bir şeye ait olduğunu anlar rahatlıkla..

Jane’s 688(i) Hunter / Killer

Malesef oyunun intro videosu nette yok. Bendeki Jane’s Longbow 2 oyun cd’mden buldum bu tanıtım videosunu ve youtube’a yükledim. Söylenecek fazla bir şey yok, neticede oyun içi ve CGI karışımı üzerine seslendirme yapmışlar tanıtım amaçlı, ama batırmışlar. Bekleme yapmayalım daha fazla.

Jane’s ATF: Advanced Tactical Fighters

EA’den bir başka survey sim daha, bir sürü değişik uçağın olduğu eğlenceli çok güzel bir oyundu bu da. Kullanıcılara kendi eklentilerini yapma ve kurma imkanı da verdiğinden çok uzun yıllar çok büyük bir oyuncu kitlesi tarafından oynandı. Bu bakımdan Jane’s USAF’ın önünü açmış bile olabilir çünkü o zamanlar kullanıcıya bu tip imkanlar sunmak hiç gerekli olmayan hareketlerdi, adamlarda bbs/irc kısaca internet bizden epey önce yaygınlaştığı için kullanıcıların kendi yaptıkları eklentileri paylaşmaları yavaş yavaş kolaylaşıyordu heralde..

Videoya yorum: Kötü seslendirme ve CGI, o zamanlar belki çekiciydi ama artık bariz biçimde demode, bunu da geçiniz.

Jane’s Longbow 2

İlk Longbow’un devam oyunu, yine Origin Skunkworks stüdyosundan. İlki gibi study sim, ve benim açık ara en çok oynadığım Jane’s simülasyonudur kendileri efenm.

Apache’nin silah ve sistemlerinin modellemesi, o zamanlar için grafiklerin güzelliği (ah 3dfx Voodoo ah), düşmanın yapay zekası, seslendirmeler, aynı helikopteri ön koltuk (c/p gunner) ve arka koltuk (pilot) 2 kişinin paylaşarak çoklu oyuncu uçurması o zamanlar için devrim niteliğindeydi.

Bugün bile hala oynayan çok küçük bir kitle var ama günümüz bilgisayarlarına kurulumu ve çalıştırılması son derece zor çünkü hem donanım hem işletim sistemine katakulli yapmak hem de glide wrapper kurup, çalışan ayarları bulana kadar kurcalamak gerekiyor.

İlle de Apache kullanmak isteyenler Enemy Engaged serileriyle devam etsinler: http://www.eechcentral.com/ Longbow 2 kadar detaylı, daha iyi görüntüleri olan ve en önemlisi günümüz pclerine kurulumu kat be kat rahat.

Vidoeya yorum: İlk Longbow videosunun devamı gibi neredeyse. Aynı biçimde CGI ve seslendirme var. Fena değil hani ama defalarca izlenesi, dinlenesi, vay anasını sayın seyirciler sekiz’i de yedik dedirtecek bir tarafı yok.

Jane’s WW2 Fighters

2. Dünya Savaşı avcı uçaklarına ait ilk Jane’s survey sim’i. Hem hızlı uçan uçaklardan hoşlandığım için hem de o zamanlar zaten MicroProse’un European Air War‘ı (EAW) bu konuda bir numaraydı benim için o yüzden de fazla ilgimi çekmemişti.

Video’ya yorum: Komik!

Jane’s F-15

Origin Skunkworks stüdyosunun study simlere devamı. 98 sonunda gelmiş geçmiş en iyi savaş uçağı simülasyonu olan Falcon 4.0 çıkana kadar bunu aralıksız oynadım.

Silah ve sistemlerin derinliği, detayı, 1. Körfez savaşını konu alıyor olması ve yine o zaman için iyinin ötesinde sayılabilecek grafikleriyle tekrar tekrar oynanabilirliği çok yüksek bir oyundu. TSH‘nin geliştirdiği Jane’s F/A-18 güncellemesine eklenebiliyor olması ayrı bir güzelliktir.

İçime oturan bir anısı da var, Karşıyaka vapur iskelesinin üzerine DnR kurulduğunda bunun Officer’s Edition kutusu hayvan gibi spiral ciltli kullanma klavuzuyla birlikte (spiral cilt manueller sim dünyasında ayrı bir yere sahiptir – oyun dünyasında çoluk çocukla işi bilen adamların ayrıldığı noktadır) olmadık bir fiyata satılıyodu ama param olmadığı için alamamıştım… Bizim memlekette orjinal oyun satın alma gibi bir kavramın olmadığı bir dönemde böyle bir şeyi yapmayı akıl edenleri, memleketin sülük Doğan ailesi adına çalışsa bile alnından öpmeli, tebrikler!

Video’ya yorum: USNF ’97nin devamı. Gayet gaz bir gitar riff’i, gerçek görüntüler, çok az CGI, neredeyse 10 numara.

Oyun içi görüntülerin de yer aldığı Jane’s F-15’in tanıtım videosu. Bence introdan çok daha iyi, müzik ve sesler açısından! Longbow2 cd’sinde 688(i) ile beraber tanıtımı olan öteki Jane’s simülasyonuydu. İzlediğimizde dibimiz bir kere daha düştüydü bekleye bekleye bir haller olduyduk…

Jane’s IAF: Israeli Air Force

BOMBAAAA. Survey sim kategorisinde Jane’s in bence en bomba oyunudur çünkü modellediği çeşitli uçaklar ve çeşitli savaş dönemleri hava savaşının gelişiminde tavan yaptığı yıllar, pc başından bunları oynamanın zevki ise apayrı. Survey olması nedeniyle fazla detay yok ama dönemin yarattığı atmosfer üzerine de iyi sesler son derece zevkli bir oyun ortaya çıkartmıştı. Ancak muhtemelen eklentileri nedeniyle Jane’s USAF’ın gölgesinde kalmıştı.

Günceli niteliğinde olan Wings Over serisinin Israel ayağına ve eklentilerine bakmak KESİN EMRİMDİR ona göre. http://www.thirdwire.com/projects.htm Pür eğlence….❤

Video’ya yorum: Müzik orta doğuya cuk oturmuş bir kere, inanmayanlara History Channel Dogfights programının Desert Aces ve Dogfights of The Middle East bölümlerini izlemeleri tavsiyedir. Video genel olarak İsrailin giriştiği savaşların kısa tanıtımı gibi bir şey zaten, bu arada da IAF’in belli başlı başarılarının (ki hepsi ciddi ciddi başarıdır, o dönemin koskoca Mısır Hava Kuvvetlerinin çok büyük kısmını daha havalanamadan yerde madara etmek boru değildir) anlatımı gerçek gun kill kamera görüntüleriyle birleşince aklı fikri savaş uçaklarında olan herkesi aklını alıp maymuna çevirmeye yeter.

Gaz ve dolmuşta tavandır!

Jane’s Fleet Command

Var mı? Var!

Oynadım mı? Hiç hatırlamıyorum, geçiyorum.

Bu da Fleet Command’ın tanıtım videosu.

Jane’s USAF: U.S. Air Force

USNF ’97, IAF ve devamında yine survey sim olan USAF. Diğerleri için ne dediysek bunun için de geçerli, hatta hatta hepsinin iyi yönlerini alıp daha da allayıp pullayıp bir de üzerine kullanıcıların mod eklemesine izin vererek kendi kategorisinde ayrı bir noktaya erişmiş bir sim.

USAF için Super Pro ve diğer eklentiler: http://www.gulfknight.net/

Eğer daha modern bir şeyler bakıyorsanız Third Wire’in Wings Over ve Strike Fighters serileri en güzel alternatifler.

Video’ya yorum: Kuti’ye göre en iyi intro bu, yanına dahi yaklaşan böyle başka bir tane daha yok. Bir bakıma haklı çünkü müzük çok büyük, orkestrasyon var cafcaf var, neticede koskoca amerikon hava kuvvetlerini daha başka nasıl ifade edebilirsiniz… göz boyama olmak zorunda, o da yerseniz tabe.

Ha bence de müzikal olarak gayet güzel bir intro ama toplamda en iyisi değil, çünkü artık maymun gözünü açtığı için alışık olduğumuz şeyler hep, yenilik yok hep kendini tekrar eden bir başka video benim için, neyseki son noktadır.

Çeşitli oyun içi savaş senaryolarına ait giriş videoları. Vietnam kısmına ait gerçek görüntüler yine gaz, geri kalanları da izlemesi gayet güzel ama ses efektleri az sırıtıyo.

Jane’s F/A-18

Jane’s in daha önceki study simlerinde olduğu gibi Origin Skunkworks stüdyosunun marifetidir!

Hem Jane’s ve EA ortaklığının sonudur, hem de pc oyunlarında ciddi askeri simülasyonların egemenliğiyle geçmiş çok uzun bir dönemin bitişidir. Girişte bahsettiğim maddi gerçeklerin ve piyasa koşullarının neticesinde Jane’s F/A-18 yarım yamalak, tam bitmeden piyasaya sürülmüştür ve de ardından herşeye bir nokta konmuştur.

Her neyse, simülasyon olarak o zamanın en ileri study simülasyonudur ama en büyük talihsizliği Falcon 4.0 ile aynı anda piyasaya çıkmış olmasıdır. Çıktığı zaman Falcon4’ten grafiksel (özellikle 3boyutlu kokpiti) ve detay bakımından bence çok daha ileri bir konumdaydı. Tek eksiği Falcon4 kadar çok oynanabilirlik getirmeyişidir, bunun nedeni de Falcon’un daha bugün bile pc de eşi benzeri olmayan, komple savaş alanı simülasyonu olan VirtualUniverse2 motorudur.

Üzerine bir de Falcon’un kaynak-kodlarının internete sızdırılması, EA’in tüm desteğini çekip kullanıcıları açıkta bırakması ve online matchmaking servisi Jane’s CombatNet’i kapatması neticesinde çok büyük bir kitle isteseler de istemeseler de Falcon4’e kaymak durumunda kaldıydı.

Derken ortaya TeamSuperHornet diye bir grup fan çıktı ve F/A-18 i ufaktan ve yavaştan geliştirmeye devam ederek günümüze kadar getirdiler. Sitelerinden en son ve en güncel eklentileri indirebilir, eğer elinizde varsa Jane’s F-15 ile F/A-18’i nasıl birleştirip daha mutlu mesut yarınlara doğru akacağınızı tarif eden açıklamalar var.

Video’ya yorum: Ruhsuz ve can sıkıcı, ölü doğmuş bir simülasyona ölü bir intro…. Olmasa da olurmuş bence keşke böyle laf olsun diye yapacaklarına hiç yapmasalarmış.

Hasta la vista!